HOME

Vakinfo

Hoofdstuk 2: Besturingssystemen

Doelstellingen

- Kan de HERKOMST van en KEUZE voor LINUX toelichten.

- Kent de COMMANDOSTRUCTUUR om in de CLI te gebruiken.

- Kan enkele Linux BASISCOMMANDO'S toepassen.

Linux introductie

- Linux is de KERNEL van een systeem, de CENTRALE CONTROLLER van alles wat er op de computer gebeurt.

- Linux is een COMBINATIE van software genaamd GNU/LINUX, die het BESTURINGSYSTEEM definieert.

GNU

- GNU is de GRATIS OPEN SOURCE SOFTWARE die veel COMMANDO'S aanbiedt die gelijkaardig zijn aan de UNIX-COMMANDO'S.

- Het verhaal van Linux begint met UNIX, een BESTURINGSYSTEEM dat in de jaren zeventig door AT&T BELL LABS is ontwikkeld voor GROTE MACHINES (servers).

- UNIX is geschreven in de C-TAAL en LOW-LEVEL PROGRAMMEERTAAL (assembler).

Geschiedenis van Linux

- Linux begon in 1991 als een hobbyproject door LINUS TORVALDS, een in Finland geboren computerwetenschapper die studeerde aan de Universiteit van Helsinki.

- Linux programmeurs waren in staat om de GNU-TOOLS te integreren om een compleet BESTURINGSYSTEEM te bieden.

- HISTORISCH GEZIEN is de meeste SOFTWARE uitgegeven onder een CLOSED SOURCE-LICENTIE.

- De ontwikkeling van Linux loopt sterk parallel met de opkomst van OPEN SOURCE SOFTWARE.

Open source Vs Closed source

- OPEN SOURCE SOFTWARE laat de gebruiker toe om de BRONCODE TE BEKIJKEN, BEWERKEN, VERWIJDEREN OF TOE TE VOEGEN. Het omgekeerde geldt voor CLOSED SOURCE SOFTWARE.

Waarom kiezen voor Linux?

- Rol: DISTRIBUTIES beschikbaar voor VERSCHILLENDE SYSTEMEN; COMMERCIEEL voor SERVERS EN DESKTOPS, gespecialiseerd voor HERGEBRUIK VAN COMPUTERS, EMBEDDED SYSTEMEN, ENZ...

- Functie: DISTRIBUTIES kunnen gekozen worden op basis van DOEL VAN GEBRUIK of de BENODIGDE BEVEILIGING.

- Levenscyclus: de meeste distributies hebben GROTE EN KLEINE UPDATECYCLI. Sommige Linux-releases hebben LANGDURIGE ONDERSTEUNING (long-term support of LTS)(5+ jaar, 13 jaar voor SUSE LTS).

- Stabiliteit: sommige distributies bieden STABIELE OF ONSTABIELE RELEASES, alsook RELEASES IN TEST.

- Kost: distributies zijn KOSTELOOS. Indien hier nood aan is, kan het nuttig zijn om voor ONDERSTEUNING te betalen. ENTERPRISE GEBRUIKERS kunnen betalen voor ondersteuning of ZELF VOOR ONDERSTEUNING ZORGEN.

De shell

- Zodra de GEBRUIKER EEN COMMANDO INVOERT, accepteert de TERMINAL wat de gebruiker heeft getypt en geeft het door aan de SHELL.

- De CLI biedt een NAUWKEURIGE CONTROLE, GROTE SNELHEID en de mogelijkheid om TAKEN gemakkelijker te AUTOMATISEREN door middel van SCRIPTS.

- De SHELL VERTAALT DE OPDRACHTEN die door een GEBRUIKER zijn ingevoerd in ACTIES die door het BESTURINGSYSTEEM uitgevoerd moeten worden.

- LINUX ondersteunt het gebruik van verschillende SHELLS.

- De MEEST GEBRUIKTE SHELL voor LINUX is BASH-SHELL.

De Bash-shell heeft veel nuttige functies

- Command line geschiedenis

- Inline bewerkingen

- Scripting: COMMANDO'S die in een BESTAND geplaatst worden, kunnen vervolgens GEÏNTERPRETEERD EN UITGEVOERD worden.

- Aliassen: lange opdrachten kun je BIJNAAM geven.

- Variabelen: worden gebruikt om INFORMATIE op te slaan voor de BASH-SHELL en voor de GEBRUIKER.

Prompt

- Een belangrijk deel van de INTERFACE is de PROMPT.

- Meestal bevat de prompt INFORMATIE over de GEBRUIKER en het SYSTEEM.

- Promptstructuur: (gebruikersnaam)@(systeemnaam):~(Huidige directory) voorbeeld: sysadmin@localhost:~$

- Het '~'-symbool wordt gebruikt als AFKORTING voor de HOMEDIRECTORY van de GEBRUIKER.

Commandostructuur

- Een COMMANDO is een SOFTWAREPROGRAMMA dat uitgevoerd wordt in de CLI en een ACTIE op de computer uitvoert.

- Om een COMMANDO UIT TE VOEREN, is het TYPEN van de NAAM van het commando de eerste stap.

- Structuur: commando{options}{arguments}

Commando lijst

- (echo) Echo: sla WAARDEN op in een NAAM en gebruik ze later met $(variabele).

- (alias ll='ls -l') Aliassen: geef AFKORTINGEN voor veelgebruikte commando's.

- Aanhalingstekens: enkelvoudig = letterlijk, dubbel = variabelen worden geïnterpreteerd.

- Puntkomma: voer MEERDERE COMMANDO'S op één regel uit.

- (man {commando} OF {commando} --help) Hulp vragen: krijg UITLEG over COMMANDO'S met 'man' of '--help'.

- (pwd / df -h / du -h map/) Bestandssysteem: bekijk PADEN, VRIJE RUIMTE EN MAPINHOUD.

- (ls / ls -l / ls -a) Inhoud van mappen: toon BESTANDEN, VERBORGEN BESTANDEN EN DETAILS.

- Globbing: '*' en '?' om BESTANDEN MET PATRONEN TE MATCHEN.

- (touch / mkdir / cp / mv / rm / rm -r) Bestands- en mappenbeheer: MAAK, KOPIEER, PLAATS, EN VERWIJDER BESTANDEN OF MAPPEN.

- (ln -s / ln) Links: Maak SHORTCUTS (symbolisch) of extra VERWIJZINGEN (hard link).

- (cat / head / tail / grep / wc) Werken met tekst: Bekijk, zoek en tel in bestanden.

- (grep / groupmod / groupdel) Groepen aanmaken: creëer GROEPEN OM GEBRUIKERS TE ORGANISEREN.

- (useradd / sudo grep) Gebruikers aanmaken: Voeg gebruikers toe en koppel ze aan groepen.

- (ls -l / chmod) Permissies: Regel wie BESTANDEN MAG LEZEN, SCHRIJVEN OF UITVOEREN.

Hoofdstuk 4: Logische schakelingen